Sommige deelnemers zaten al vroeg in de ochtend in de auto vanuit Limburg, op weg naar Stadsbrouwerij RoodNoot in Utrecht. Daar begon de dag met een presentatie van Jeugdstem. Hun vertrouwenspersonen staan klaar voor kinderen, jongeren en pleegouders die te maken hebben met jeugdhulp en pleegzorg. Ze vertelden over hun werk en wat kinderen nodig hebben om zich veilig en gehoord te voelen. Ook ging het over de rol van formele en informele vertrouwenspersonen.

Daarbij kwam een belangrijke vraag op tafel. Kinderen die in een jeugdzorginstelling wonen, zien de vertrouwenspersonen van Jeugdstem met vaste regelmaat. Maar hoe geef je dat vorm voor kinderen die in een pleeggezin wonen?

Vertrouwen: het kost tijd

In twee interactieve dialoogsessies gingen de deelnemers hierover verder in gesprek. Al snel werd duidelijk dat vertrouwen opbouwen tijd kost. Wat voor het ene kind veilig voelt, hoeft dat voor het andere niet te zijn. Daarom is het belangrijk om kinderen echt te leren kennen, naar ze te luisteren en te ontdekken wat zij nodig hebben.

Binnen een constellatie heb je geen vierogenprincipe, maar een twaalfogenprincipe.

Juist hier heeft Mockingbird iets bijzonders te bieden. In een constellatie heeft een kind veel meer mensen om zich heen dan alleen de eigen pleegouders: mensen die het kind goed leren kennen, en bij wie het terechtkan als er iets speelt. Of, zoals een van de deelnemers het mooi zei: “Binnen een constellatie heb je geen vierogenprincipe, maar een twaalfogenprincipe.”

Gewone momenten: auto wassen, padellen en logeren

Vertrouwen groeit vaak op heel gewone momenten, zo bleek uit de voorbeelden die werden gedeeld. Een hubhome pleegvader die samen met een paar kinderen de auto wast. Een padelclubje met een aantal leden van de constellatie. Filmavondjes en logeerpartijtjes.

Het lijken kleine dingen, maar juist zulke momenten helpen om een band op te bouwen. Een kind hoeft niet meteen een moeilijk gesprek te voeren: door samen iets te doen, groeit het vertrouwen. Daardoor wordt de stap om (later) iets moeilijks te vertellen kleiner.

Pleegouders: ook kwetsbaar mogen zijn

Niet alleen kinderen hebben mensen nodig bij wie ze zich veilig voelen. Dat geldt ook voor pleegouders. Tijdens de gesprekken kwam naar voren hoe lastig het soms kan zijn om je kwetsbaar op te stellen. Als pleegouder wil je het graag goed doen en alles aankunnen. Toegeven dat iets moeilijk is, kan dan voelen als falen. Misschien ben je bang dat anderen denken dat je de zorg niet aankunt, of dat ze niet meer met je verder willen.

Binnen een constellatie kunnen pleegouders steun bij elkaar vinden en eerlijk vertellen hoe het met ze gaat. Want om kinderen een veilige omgeving te bieden, moeten ook de volwassenen om hen heen open kunnen praten over wat goed gaat en wat moeilijk is.

Een groeiende groep

Naast de inhoudelijke gesprekken was er volop ruimte om elkaar te ontmoeten en ervaringen uit te wisselen. En de groep groeit: dit jaar waren er meer dan 50 deelnemers, vorig jaar zo’n 35. De een zet zich in voor de groei van de eigen constellatie, de ander om Mockingbird in Nederland te borgen. Zo vormen we samen als het ware één grote constellatie, waarin we brengen en halen.

De gesprekken maakten duidelijk dat veiligheid niet vanzelfsprekend is. Ze vraagt tijd, aandacht en mensen die elkaar vertrouwen om ook moeilijke dingen bespreekbaar te maken. Bouwen aan veiligheid vraagt bovenal dat we blijven luisteren naar wat kinderen zelf nodig hebben.

Kennisdeelsessies Samenwerkingen met pleegzorgorganisaties